Gelir Tablosu & Kârlılık Analizi

"Kâr ettik" cümlesi, hangi kârdan söz edildiği belirtilmedikçe anlamsızdır: brüt kâr mı, faaliyet kârı mı, FAVÖK mü, net kâr mı? Gelir tablosunu kademe kademe okumak, kârın nerede eridiğini gösterir.

Hangi araç ne işe yarar?

• Finansal Sağlık Analizi (Bilanço ve Gelir Tablosu Oran Analizi): Bilanço ve gelir tablosunun temel kalemlerinden likidite, kârlılık, borçluluk, borç servisi ve verimlilik oranlarını tek ekranda hesaplayıp yorumlamanıza yardım eder.
• Kârlılık Oranları Hesaplama (ROE, ROA, Net Kâr Marjı, DuPont): Net kâr, satışlar, varlıklar ve özkaynaktan net kâr marjı, ROA, ROE, aktif devir hızı ve özsermaye çarpanını hesaplar; ROE'yi DuPont ile ayrıştırır.
• FAVÖK (EBITDA) Hesaplama: Brüt Kâr, Faaliyet Kârı ve Net Kâr Marjı: Brüt satışlardan başlayarak net satışları, brüt kârı, faaliyet kârını (FVÖK), FAVÖK'ü, vergi öncesi ve net kârı ile her kademenin marjını gelir tablosu sırasıyla hesaplar.
• Satılan Malın Maliyeti (SMM) Hesaplama ve Brüt Satış Kârı: Dönem başı stok, alışlar, alış iadeleri, alış giderleri ve dönem sonu stoktan satılan malın maliyetini (SMM), brüt satış kârını ve stok devir hızını hesaplar.
• Bütçe Sapma Analizi Hesaplama (Bütçe ve Gerçekleşen Karşılaştırması): Bütçelenen ve gerçekleşen gelir ile maliyetleri karşılaştırarak gelir, maliyet ve kâr sapmalarını tutar ve yüzde olarak; satış adedi girilirse fiyat ve miktar sapmasını hesaplar.
• Serbest Nakit Akışı (FCF) Hesaplama: FCFF ve FCFE: Faaliyet kârı, amortisman, yatırım harcaması ve işletme sermayesi değişiminden firmaya serbest nakit akışını (FCFF) ve özsermayeye serbest nakit akışını (FCFE) hesaplar.

Hesaplamanın mantığı

Gelir tablosu bir şelale gibi okunur:

• Brüt kâr = net satışlar − satılan malın maliyeti (SMM). SMM = dönem başı stok + alımlar − dönem sonu stok.
• Faaliyet kârı = brüt kâr − faaliyet giderleri.
• FAVÖK (EBITDA) = faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr; işletmenin esas faaliyetlerinden ürettiği kârı finansman yapısından ve amortisman politikasından bağımsız gösterir.
• Net kâr = faaliyet kârı − faiz ve diğer giderler − vergi.
• Her aşamadaki kâr satışlara bölünerek ilgili marj bulunur.

Bütçe sapma analizi, gerçekleşen rakamı bütçelenenle karşılaştırır; serbest nakit akışı (FCF) ise kârın nakde dönüşüp dönüşmediğini gösterir.

Dikkat edilmesi gerekenler

• Kâr ile nakit aynı şey değildir; kâr eden işletme tahsilat gecikmesiyle nakit sıkıntısı yaşayabilir.
• FAVÖK borç ödemesini ve yatırım harcamasını içermez; tek başına yeterli ölçü değildir.
• Marjları aynı sektördeki benzer işletmelerle karşılaştırın.