Kârlılık Oranları Hesaplama (ROE, ROA, Net Kâr Marjı, DuPont)
Net kâr, satışlar, varlıklar ve özkaynaktan net kâr marjı, ROA, ROE, aktif devir hızı ve özsermaye çarpanını hesaplar; ROE'yi DuPont ile ayrıştırır.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Özkaynaklar sıfırın üzerinde olmalıdır; negatif özkaynakta ROE anlamlı değildir ve araç girişe izin vermez.
- Getiri oranları dönem uzunluğuna bağlıdır; çeyreklik veriyle yıllık sonuç elde etmek için yıllıklandırma yapılmaz.
- Enflasyon muhasebesi (VUK mükerrer 298) ve olağandışı kalemlerin etkisi ayrıca modellenmez.
- Bu araç bilgilendirme amaçlıdır.
Hesaplama
Sonuç
Değerleri girip Hesapla düğmesine bastığınızda sonuç burada görünür.
Araç hakkında
Kârlılık oranları, işletmenin sermayesini ve varlıklarını ne kadar verimli kullandığını gösterir. Bu araç net kâr marjı, ROA, ROE, aktif devir hızı ve özsermaye çarpanını hesaplar ve ROE'yi DuPont analizi ile üç bileşene ayırır.
Formüller
- Net kâr marjı (%) = Net kâr / Net satışlar × 100
- Aktif devir hızı = Net satışlar / Varlıklar
- Özsermaye çarpanı = Varlıklar / Özkaynaklar
- ROA (%) = Net kâr / Varlıklar × 100
- ROE (%) = Net kâr / Özkaynaklar × 100
- DuPont: ROE = Net kâr marjı × Aktif devir hızı × Özsermaye çarpanı
Önceki dönem sonu varlık ve özkaynakları da girerseniz ilgili kalem için dönem başı ile dönem sonunun ortalaması kullanılır; girmezseniz (0) dönem sonu değeri esas alınır. Sonuçlar 2 ondalığa yarım değerler yukarı yuvarlanarak (HALF_UP) hesaplanır. Net satışlar, toplam varlıklar ve özkaynaklar sıfırdan büyük olmalıdır.
Örnek 1: Net kâr 120.000 TL, satışlar 1.500.000 TL, varlıklar 1.000.000 TL, özkaynak 400.000 TL ise marj %8,00, devir hızı 1,50, çarpan 2,50, ROA %12,00 ve ROE %30,00 olur (0,08 × 1,50 × 2,50 = 0,30).
Örnek 2 (ortalama değerlerle): Aynı verilere önceki dönem varlıkları 800.000 TL ve özkaynağı 350.000 TL eklenirse ortalama varlık 900.000,00 TL, ortalama özkaynak 375.000,00 TL olur; devir hızı 1,67, çarpan 2,40, ROA %13,33 ve ROE %32,00 çıkar.
Örnek 3 (zarar): Net kâr −50.000 TL, satışlar 700.000 TL, varlıklar 600.000 TL, özkaynak 250.000 TL ise marj −%7,14, ROA −%8,33 ve ROE −%20,00 olur.
Sonuç nasıl yorumlanır? ROA kârın tüm varlıklara, ROE ise yalnızca özkaynağa oranıdır; borç kullanımı arttıkça ROE, ROA'dan yükselir (özsermaye çarpanı). DuPont ayrıştırması, ROE yüksekliğinin kaynağını gösterir: kâr marjından, varlık verimliliğinden (devir hızı) ya da yüksek borçluluktan (çarpan) gelebilir. Zararda marj, ROA ve ROE negatif çıkar. Getiri oranları dönem uzunluğuna bağlıdır; karşılaştırma için yıllık verileri kullanın. Uygun düzeyler sektöre göre değişir. Diğer oranlarla birlikte görmek için Finansal Sağlık Analizi aracını da kullanabilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
- Dönem net kârını (zarar ise eksi) ve net satışları girin.
- Dönem sonu toplam varlıkları ve özkaynakları girin.
- İsteğe bağlı olarak önceki dönem sonu varlık ve özkaynakları girerek ortalama değerlerle çalışın.
- Hesapla düğmesine basın.
Notlar
Yüzdeler ve tutarlar 2 ondalığa HALF_UP ile yuvarlanır. DuPont ROE, yuvarlanmamış bileşenlerle hesaplanır ve doğrudan ROE ile aynı sonucu verir. Aynı dönem için yıllık veriler kullanılmalıdır.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
ROA kârı tüm varlıklara, ROE ise yalnızca özkaynaklara oranlar. Borç kullanımı arttıkça ROE, ROA'dan daha yüksek olur (özsermaye çarpanı). Örneğin %12 ROA ve 2,50 çarpanla ROE %30 olur.
ROE'nin kâr marjı, varlık devir hızı ve finansal kaldıraçtan hangisiyle yükseldiğini gösterir; böylece kârlılık artışının kalitesi değerlendirilebilir. Üç bileşenin çarpımı ROE'ye eşittir.
Varlıklar dönem içinde hızla değişiyorsa ortalama değer daha doğrudur. Önceki dönem değerini girmezseniz dönem sonu değeri kullanılır; örnekteki verilerde ROE dönem sonu ile %30,00, ortalamayla %32,00 çıkar.
Net kâr eksi girildiğinde marj, ROA ve ROE negatif çıkar; devir hızı ve çarpan etkilenmez. Örneğin −50.000 TL zararda ROE −%20,00 olur.
Araç yıllıklandırma yapmaz; çeyreklik kâr ile hesaplanan oranlar yıllık oranlardan düşük çıkar. Karşılaştırılabilir sonuç için yıllık verileri kullanın.
Sıradaki adım
Hesabınıza devam etmek için ilgili araçlar.
- Hesapla
Likidite Oranları Hesaplama (Cari Oran, Asit-Test, Nakit Oranı)
Bilanço kalemlerinizden cari oran, asit-test oranı, nakit oranı ve net işletme sermayesini hesaplar; işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösterir.
- Hesapla
Borçluluk Oranları Hesaplama (Borç/Özkaynak, Faiz Karşılama, Net Borç/FAVÖK)
Borç/özkaynak, borç/aktif, özkaynak/aktif, faiz karşılama oranı ve net borç/FAVÖK oranlarını hesaplayarak işletmenin finansal kaldıracını ölçer.
- Hesapla
Devir Hızları ve Nakit Dönüşüm Süresi Hesaplama (Stok, Alacak, Borç)
Stok, alacak ve borç devir hızlarını ve gün sürelerini (DIO, DSO, DPO) ile nakit dönüşüm süresini hesaplar; işletme sermayesinin ne kadar hızlı döndüğünü gösterir.
- Hesapla
Kâr Marjı ve Markup Hesaplama
Maliyet ve satış fiyatından brüt kâr, kâr marjı ve markup oranını hesaplayın; hedef marj veya markup için gereken satış fiyatını bulun.
- Hesapla
Vergi Sonrası Kâr ve Kâr Marjı Hesaplama
Vergi öncesi kârdan vergi tutarını, net kârı ve ciroya göre vergi öncesi ile vergi sonrası kâr marjını hesaplayın.
- Hesapla
Kârlılık Endeksi ve NPV Hesaplama
Yıllık nakit girişlerinizi iskonto ederek net bugünkü değeri (NPV) ve kârlılık endeksini (PI) hesaplayın; proje kabul edilebilir mi görün (10 yıla kadar).