İşletme Sermayesi İhtiyacı Hesaplama (Çalışma Sermayesi ve Büyüme Finansmanı)
Yıllık satış, satışların maliyeti ile alacak tahsil, stok ve borç ödeme sürelerinden işletmenin bağladığı işletme sermayesini ve büyümenin gerektirdiği ek finansmanı hesaplar.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Mevsimsel işletmelerde yıl ortalaması yerine en yoğun dönemin süreleri kullanılmalıdır.
- Peşin ödenen giderler, avanslar ve vergi borçları gibi diğer işletme sermayesi kalemleri modellenmez.
- Kredi limiti için bankanın kendi değerlendirme yöntemi farklı olabilir.
- Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; finansman tavsiyesi değildir.
Hesaplama
Sonuç
Değerleri girip Hesapla düğmesine bastığınızda sonuç burada görünür.
Araç hakkında
İşletme (çalışma) sermayesi ihtiyacı, satışları sürdürmek için alacaklara ve stoklara bağlanan, tedarikçi kredisiyle karşılanmayan paradır. Satışlar büyüdükçe bu ihtiyaç da büyür; kâr eden ama hızla büyüyen işletmelerin nakit sıkıntısı çekmesinin başlıca nedeni budur. Bankalar işletme sermayesi (rotatif, spot) kredisi limitlerini bu hesaba göre değerlendirir.
Formüller
- Alacaklara bağlanan tutar = Yıllık satışlar × Ortalama tahsil süresi (DSO) / 365
- Stoğa bağlanan tutar = Yıllık satışların maliyeti × Stokta kalma süresi (DIO) / 365
- Tedarikçi finansmanı = Yıllık satışların maliyeti × Ortalama ödeme süresi (DPO) / 365
- İşletme sermayesi ihtiyacı = Alacaklar + Stoklar − Ticari borçlar
- Nakit dönüşüm süresi = DSO + DIO − DPO
- Büyümenin ek finansman ihtiyacı = İşletme sermayesi ihtiyacı × Büyüme oranı (süreler aynı kalırsa)
Örnek: Yıllık satışları 36.500.000 TL, satışların maliyeti 29.200.000 TL olan bir toptancı alacaklarını 60 günde tahsil ediyor, stoklarını 45 gün tutuyor ve tedarikçilerine 30 günde ödüyor. Alacaklara 6.000.000 TL, stoklara 3.600.000 TL bağlanıyor; tedarikçiler 2.400.000 TL finanse ediyor. İşletme sermayesi ihtiyacı 7.200.000 TL'dir. Satışlar %25 büyürse aynı sürelerle 1.800.000 TL ek finansman gerekir. Tahsil süresini 1 gün kısaltmak 100.000 TL nakit serbest bırakır.
Nasıl kullanılır?
- Yıllık (veya yıllıklandırılmış) net satışları ve satışların maliyetini girin.
- Ortalama tahsil süresi, stokta kalma süresi ve ortalama ödeme süresini gün olarak girin (Devir Hızları aracıyla hesaplayabilirsiniz).
- Planlanan satış büyüme oranını girin ve Hesapla düğmesine basın.
Notlar
Tutarlar kuruşa, süreler 1 ondalığa HALF_UP ile yuvarlanır. Yıl 365 gün kabul edilir. Ticari borçlar, alışlar yerine satışların maliyeti üzerinden yaklaşık hesaplanır. Negatif ihtiyaç, tedarikçi kredisinin alacak ve stokları aştığını gösterir (ör. perakende). Büyüme etkisi, sürelerin ve marjın değişmediği varsayımıyla doğrusal hesaplanır; küçülmede negatif değer serbest kalan nakittir.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
Ticari alacaklar ve stoklar toplamından ticari borçlar düşülür. Süre bazlı yöntemde alacaklar = satışlar × tahsil süresi / 365, stoklar ve borçlar = satışların maliyeti × ilgili süre / 365 olarak bulunur.
Net çalışma sermayesi bilançodaki dönen varlıklar eksi kısa vadeli borçlardır ve nakit ile finansal borçları da içerir. İşletme sermayesi ihtiyacı yalnızca faaliyetten doğan alacak, stok ve ticari borçlara bakar.
Satış arttıkça alacak ve stok da aynı oranda artar; tahsil edilene kadar bu tutar finanse edilmelidir. Bu nedenle kârlı büyüme bile ek finansman gerektirebilir.
Tahsil süresini kısaltmak (erken ödeme iskontosu, faktoring), stok süresini düşürmek ve tedarikçi vadesini uzatmak işletme sermayesi ihtiyacını azaltır.
Sıradaki adım
Hesabınıza devam etmek için ilgili araçlar.
- Hesapla
Devir Hızları ve Nakit Dönüşüm Süresi Hesaplama (Stok, Alacak, Borç)
Stok, alacak ve borç devir hızlarını ve gün sürelerini (DIO, DSO, DPO) ile nakit dönüşüm süresini hesaplar; işletme sermayesinin ne kadar hızlı döndüğünü gösterir.
- Hesapla
Likidite Oranları Hesaplama (Cari Oran, Asit-Test, Nakit Oranı)
Bilanço kalemlerinizden cari oran, asit-test oranı, nakit oranı ve net işletme sermayesini hesaplar; işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösterir.
- Hesapla
Nakit Bütçesi Hesaplama (6 Aylık Nakit Akış Planı ve Finansman İhtiyacı)
Açılış nakdi ile aylık tahsilat ve ödeme tahminlerinden 6 ay için ay sonu nakit bakiyelerini, en düşük bakiyeyi, nakit açığını ve minimum kasa hedefine göre finansman ihtiyacını hesaplar.
- Hesapla
Serbest Nakit Akışı (FCF) Hesaplama: FCFF ve FCFE
Faaliyet kârı, amortisman, yatırım harcaması ve işletme sermayesi değişiminden firmaya serbest nakit akışını (FCFF) ve özsermayeye serbest nakit akışını (FCFE) hesaplar.
- Hesapla
Çek Kırdırma / Faktoring Maliyeti
Çek kırdırma veya faktoring işleminde komisyon, finansman faizi ve BSMV’yi hesaplayın; eline geçen net tutarı ve yıllıklandırılmış maliyeti görün.
- Hesapla
Erken Ödeme İskontosu Getirisi
Erken ödeme iskontosunun (örn. 2/10 net 30) yıllık basit getirisini hesaplayın; alternatif finansman maliyetiyle karşılaştırıp erken ödemenin kârlı olup olmadığını görün.