İçeriğe geç
Miraç Özdemir
Finansal Oran Analizi

Devir Hızları ve Nakit Dönüşüm Süresi Hesaplama (Stok, Alacak, Borç)

Stok, alacak ve borç devir hızlarını ve gün sürelerini (DIO, DSO, DPO) ile nakit dönüşüm süresini hesaplar; işletme sermayesinin ne kadar hızlı döndüğünü gösterir.

Sürüm 1

Dikkat edilmesi gerekenler:

  • Ortalama değerler yerine dönem sonu bakiyesi girmek mevsimsel işletmelerde sonucu çarpıtır.
  • Yalnızca ticari alacak ve borçlar girilmelidir; ortaklardan alacak, vergi borçları gibi kalemler hariç tutulur.
  • KDV dahil/hariç tutarlar karıştırılırsa süreler yanlış çıkar; alacak ve satışları aynı bazda girin.
  • Sektör ortalamalarıyla karşılaştırma yapılmalıdır; araç eşik önermez.

Hesaplama

Dönem verileri

TRY

Dönem net satış hasılatı (TL).

TRY

Dönem satılan mal maliyeti (TL).

TRY

İsteğe bağlı: ticari borç devri için alımlar (TL). 0 bırakırsanız SMM kullanılır.

Dönem gün sayısı (isteğe bağlı)

Yıllık veriyle 365 veya 360; çeyreklik veri için gün sayısını yıl bazında 365/360 alıp tutarları yıllıklandırın.

İşletme sermayesi kalemleri

TRY

Dönem başı ve sonu stokların ortalaması (TL). Stok yoksa 0.

TRY

Müşteri alacakları: alıcılar + alacak senetleri (TL). Yoksa 0.

TRY

Satıcılara borçlar: satıcılar + borç senetleri (TL). Yoksa 0.

İlk hesaplamadan sonra değerleri değiştirdiğinizde sonuç otomatik güncellenir.

Sonuç

Değerleri girip Hesapla düğmesine bastığınızda sonuç burada görünür.

Araç hakkında

Devir hızları, stok, alacak ve borçların dönem içinde kaç kez yenilendiğini; gün süreleri ise bunların ortalama kaç gün sürdüğünü gösterir. Üçü birleşince nakit dönüşüm süresi (nakit döngüsü) elde edilir ve işletme sermayesinin ne kadar hızlı döndüğü görülür.

Formüller

  • Stok devir hızı = SMM / Ortalama stok; Stokta kalma süresi (DIO) = Ortalama stok × Gün / SMM
  • Alacak devir hızı = Net satışlar / Ortalama alacaklar; Ortalama tahsil süresi (DSO) = Ortalama alacaklar × Gün / Net satışlar
  • Borç devir hızı = Alımlar / Ortalama borçlar (alım girilmezse SMM kullanılır); Ortalama ödeme süresi (DPO) = Ortalama borçlar × Gün / Alımlar (alım yoksa SMM)
  • İşletme döngüsü = DIO + DSO
  • Nakit dönüşüm süresi = DIO + DSO − DPO

Gün sayısı 365 veya 360 seçilir. Devir hızları 2, gün süreleri 1 ondalığa yarım değerler yukarı yuvarlanarak (HALF_UP) hesaplanır; döngüler yuvarlanmamış değerlerden toplanır. İlgili bakiye 0 girilirse o devir hızı 0 gösterilir.

Örnek 1: Satışlar 3.650.000 TL, SMM 2.190.000 TL, ortalama stok 300.000 TL, alacak 500.000 TL, borç 240.000 TL, 365 gün için DIO = 300.000 × 365 / 2.190.000 = 50,0 gün; DSO = 500.000 × 365 / 3.650.000 = 50,0 gün; DPO = 240.000 × 365 / 2.190.000 = 40,0 gün; işletme döngüsü 100,0 gün, nakit dönüşüm süresi 60,0 gündür. Stok devir hızı 7,30, alacak devir hızı 7,30, borç devir hızı 9,13 çıkar.

Örnek 2 (alımlarla, 360 gün): Satışlar 1.200.000 TL, SMM 900.000 TL, stok 150.000 TL, alacak 200.000 TL, borç 250.000 TL, alımlar 1.000.000 TL için DIO 60,0, DSO 60,0, DPO 90,0 gün; nakit dönüşüm süresi 30,0 gündür.

Sonuç nasıl yorumlanır? Yüksek devir hızı, kalemin daha sık yenilendiğini; DIO ve DSO'nun kısa olması stokta ve alacakta daha az süre kaynak bağlandığını gösterir. DPO'nun uzun olması tedarikçi kredisinden daha uzun yararlanıldığı anlamına gelir. Nakit dönüşüm süresi kısa ise işletme kaynağını daha az süre bağlar; negatif çıkarsa tedarikçilere ödeme, stok ve alacak süresinden uzundur (tedarikçi kredisiyle finansman). Uygun düzeyler sektöre göre değişir; sonucu kendi geçmiş dönemlerinizle ve sektör ortalamalarıyla karşılaştırın. Diğer oranları da görmek için Finansal Sağlık Analizi aracına bakabilirsiniz.

Nasıl kullanılır?

  1. Dönem satışlarını ve satılan malın maliyetini girin; gün sayısını (365/360) seçin.
  2. Ortalama stok, alacak ve borç tutarlarını girin (kullanmadığınızı 0 bırakın).
  3. İsterseniz borç devri için dönem alımlarını girin.
  4. Hesapla düğmesine basın.

Notlar

Devir hızları 2, gün süreleri 1 ondalığa HALF_UP ile yuvarlanır. İlgili kalem 0 girildiğinde devir hızı 0 gösterilir (hesaplanamaz). Süreler yuvarlanmamış değerlerden toplanır.

Kaynaklar

Sıkça sorulan sorular

5 soru

  1. Satılan malın maliyeti ortalama stoka bölünür. Örneğin SMM 2.190.000 TL ve ortalama stok 300.000 TL ise devir hızı 7,30; stok yılda yaklaşık 7,3 kez yenilenir. Stokta kalma süresi ise 365 günde 50,0 gündür.

Sıradaki adım

Hesabınıza devam etmek için ilgili araçlar.

Finansal Oran Analizi kategorisindeki tüm araçlar