Likidite Oranları Hesaplama (Cari Oran, Asit-Test, Nakit Oranı)
Bilanço kalemlerinizden cari oran, asit-test oranı, nakit oranı ve net işletme sermayesini hesaplar; işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösterir.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Oranların "iyi" sayılan düzeyi sektöre ve işletme yapısına göre değişir; bu araç eşik değer önermez.
- Stokların ve alacakların tahsil edilebilirliği ile vade yapısı modellenmez; asit-test oranında alacaklar likit varsayılır.
- Girdiler bilanço dönem sonu değerleri olmalıdır; mevsimsel dalgalanmalar sonucu çarpıtabilir.
- Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; kredi veya yatırım kararı için mali müşavirinize danışın.
Hesaplama
Sonuç
Değerleri girip Hesapla düğmesine bastığınızda sonuç burada görünür.
Araç hakkında
Likidite oranları, bir işletmenin kısa vadeli borçlarını dönen varlıklarıyla ne kadar rahat ödeyebildiğini ölçer. Bu araç dönen varlıklar, stoklar, nakit ve kısa vadeli borç tutarlarından dört göstergeyi birlikte hesaplar; bilanço dönem sonu değerlerini girmeniz yeterlidir.
Formüller
- Cari oran = Dönen varlıklar / Kısa vadeli borçlar
- Asit-test oranı = (Dönen varlıklar − Stoklar − Peşin ödenmiş giderler) / Kısa vadeli borçlar
- Nakit oranı = (Nakit + Menkul kıymetler) / Kısa vadeli borçlar
- Net işletme sermayesi = Dönen varlıklar − Kısa vadeli borçlar
Oranlar 2 ondalığa, tutarlar kuruşa yarım değerler yukarı yuvarlanarak (HALF_UP) hesaplanır. Asit-test varlıkları (payın tutarı) sıfırın altına düşmez. Kısa vadeli borç sıfırdan büyük olmalıdır.
Örnek 1: Dönen varlıklar 500.000 TL, stoklar 180.000 TL, peşin ödenmiş giderler 20.000 TL, nakit 80.000 TL, menkul kıymet 20.000 TL, kısa vadeli borç 250.000 TL ise cari oran 2,00; asit-test oranı (500.000 − 180.000 − 20.000) / 250.000 = 1,20; nakit oranı 100.000 / 250.000 = 0,40; net işletme sermayesi 250.000,00 TL olur.
Örnek 2 (negatif işletme sermayesi): Dönen varlıklar 100.000 TL, stoklar 60.000 TL, peşin ödenmiş giderler 3.000 TL, nakit 5.000 TL, kısa vadeli borç 150.000 TL ise cari oran 0,67; asit-test oranı 0,25; nakit oranı 0,03; net işletme sermayesi −50.000,00 TL çıkar.
Sonuç nasıl yorumlanır? Cari oranın 1'in altında olması kısa vadeli borçların dönen varlıklarla karşılanamadığını (net işletme sermayesinin negatif olduğunu), çok yüksek olması ise atıl kaynak olabileceğini gösterir. Asit-test oranı stokları ve peşin giderleri dışarıda bırakarak daha sert bir ölçü verir; nakit oranı en sert ölçüdür ve yalnızca nakit ile menkul kıymetlere bakar. Üçü arasındaki fark, dönen varlıkların ne kadarının stokta bağlı olduğunu gösterir. Uygun düzeyler sektöre göre değişir; sonucu sektör ortalamasıyla ve kendi geçmiş dönemlerinizle karşılaştırın. Bu aracın dışındaki oranlarla birlikte görmek için Finansal Sağlık Analizi aracını da kullanabilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
- Bilançodan dönen varlıkları ve varsa stok ile peşin ödenmiş gider tutarlarını girin.
- Nakit ve nakit benzerlerini, varsa menkul kıymetleri girin.
- Kısa vadeli borç toplamını girin.
- Hesapla düğmesine basın ve oranları sektör ortalamasıyla karşılaştırın.
Notlar
Oranlar 2 ondalığa, tutarlar kuruşa HALF_UP ile yuvarlanır. Asit-test varlıkları sıfırın altına düşmez. Tek bir dönemin bilanço verisi kullanılır; dönem sonu değerlerini girin.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
Genel bir kural olarak 1,5-2 arası sık anılır; ancak perakende, imalat ve hizmet sektörlerinde uygun değer farklıdır. Önemli olan sektör ortalaması ve zaman içindeki eğilimdir. Örneğin 500.000 TL dönen varlık ve 250.000 TL kısa vadeli borçta oran 2,00'dır.
Stoklar nakde çevrilirken zaman ve indirim gerektirebilir. Bu yüzden daha sert bir ölçü olan asit-test oranı stokları (ve peşin ödenmiş giderleri) dönen varlıklardan çıkarır. Aynı örnekte oran 2,00'dan 1,20'ye düşer.
Kısa vadeli borçlar dönen varlıklardan büyüktür; işletme borçlarını ödemek için yeni finansman veya tahsilatı hızlandırma gerektirebilir. Bazı hızlı nakit devirli işletmelerde (market, restoran) negatif sermaye normal olabilir.
Kasa ve banka bakiyesi işletmelerce çoğunlukla düşük tutulur; nakit oranı en sert likidite ölçüsüdür. Örnekteki 100.000 TL nakit ve menkul kıymetin 250.000 TL borca oranı 0,40'tır. Uygun düzey sektöre göre değişir.
Araç tek bir bilanço tarihine ait dönem sonu değerlerini kullanır. Mevsimsel işletmelerde dönem sonu bakiyeleri yıl içi dalgalanmaları yansıtmayabilir; bu durumda farklı tarihler için ayrı ayrı hesaplayın.
Sıradaki adım
Hesabınıza devam etmek için ilgili araçlar.
- Hesapla
Borçluluk Oranları Hesaplama (Borç/Özkaynak, Faiz Karşılama, Net Borç/FAVÖK)
Borç/özkaynak, borç/aktif, özkaynak/aktif, faiz karşılama oranı ve net borç/FAVÖK oranlarını hesaplayarak işletmenin finansal kaldıracını ölçer.
- Hesapla
Kârlılık Oranları Hesaplama (ROE, ROA, Net Kâr Marjı, DuPont)
Net kâr, satışlar, varlıklar ve özkaynaktan net kâr marjı, ROA, ROE, aktif devir hızı ve özsermaye çarpanını hesaplar; ROE'yi DuPont ile ayrıştırır.
- Hesapla
Devir Hızları ve Nakit Dönüşüm Süresi Hesaplama (Stok, Alacak, Borç)
Stok, alacak ve borç devir hızlarını ve gün sürelerini (DIO, DSO, DPO) ile nakit dönüşüm süresini hesaplar; işletme sermayesinin ne kadar hızlı döndüğünü gösterir.
- Hesapla
Güvenlik Marjı Hesaplama
Güvenlik marjını (margin of safety) tutar ve yüzde olarak hesaplayın: satışlarınız ne kadar düşerse başabaş noktasına inersiniz?
- Hesapla
Başabaş Noktası (Break-Even) Hesaplama
Sabit maliyet, birim satış fiyatı ve birim değişken maliyetten başabaş noktasını (adet ve ciro), katkı payını ve hedef kâr için gereken satışı hesaplayın.
- Hesapla
Finansal Sağlık Analizi (Bilanço ve Gelir Tablosu Oran Analizi)
Bilanço ve gelir tablosunun temel kalemlerinden likidite, kârlılık, borçluluk, borç servisi ve verimlilik oranlarını tek ekranda hesaplayıp yorumlamanıza yardım eder.