Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ) Hesaplama
Yıllık talep, sipariş maliyeti ve stok tutma maliyetinden toplam envanter maliyetini en düşük yapan ekonomik sipariş miktarını (EOQ), yıllık sipariş sayısını ve sipariş aralığını hesaplar.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Talebin yıl boyunca sabit olduğu, tedarik süresinin sabit olduğu ve stok bulunmama durumunun yaşanmadığı varsayılır.
- Miktar indirimi, minimum sipariş miktarı, palet/koli katları ve raf ömrü modellenmez.
- Stok tutma maliyeti tahmine dayalıdır; sermaye maliyeti, depo, sigorta ve fire kalemlerini dahil edin.
- Güvenlik stoku ve yeniden sipariş noktası için ayrı aracı kullanın.
Hesaplama
Sonuç
Değerleri girip Hesapla düğmesine bastığınızda sonuç burada görünür.
Araç hakkında
Ekonomik sipariş miktarı (EOQ), sipariş maliyeti ile stok tutma maliyetinin toplamını en küçük yapan sipariş büyüklüğüdür. Büyük siparişler az sipariş maliyeti doğurur ama çok stok taşır; küçük siparişler tersini yapar. Bu araç EOQ'yu, yıllık sipariş sayısını, sipariş aralığını ve yıllık envanter maliyetini hesaplar.
Formüller
- Birim başına yıllık stok tutma maliyeti (H): doğrudan girilir ya da Birim maliyet × Yıllık oran / 100
- EOQ = √(2 × D × S / H)
- Yıllık sipariş sayısı = D / EOQ
- Sipariş aralığı (gün) = EOQ / D × Yıl günü (365 veya 360)
- Yıllık sipariş maliyeti = (D / EOQ) × S
- Yıllık stok tutma maliyeti = (EOQ / 2) × H
- Toplam yıllık envanter maliyeti = Yıllık sipariş maliyeti + Yıllık stok tutma maliyeti
Burada D yıllık talep, S sipariş başına maliyet, H birim başına yıllık stok tutma maliyetidir. EOQ 2 ondalıkla ve ayrıca en yakın tam sayıya yuvarlanmış olarak verilir; yıllık maliyetler yuvarlanmamış EOQ üzerinden kuruşa yarım değerler yukarı yuvarlanarak (HALF_UP) hesaplanır.
Örnek 1: D = 1.200 adet, S = 100 TL, H = 6 TL ise EOQ = √(2 × 1.200 × 100 / 6) = 200 adet; yılda 6 sipariş, her 60,8 günde bir; sipariş maliyeti 600 TL, stok tutma maliyeti 600 TL, toplam 1.200 TL'dir. EOQ'da bu iki maliyet birbirine eşittir.
Örnek 2 (H birim maliyetin yüzdesi): D = 10.000 adet, S = 250 TL, birim maliyet 40 TL, yıllık tutma oranı %25 ise H = 10,00 TL; EOQ 707,11 adet (yuvarlanmış 707), yılda 14,14 sipariş, sipariş aralığı 25,8 gün; sipariş maliyeti 3.535,53 TL, stok tutma maliyeti 3.535,53 TL, toplam 7.071,06 TL çıkar.
Sonuç nasıl yorumlanır? EOQ, her siparişte kaç adet verilirse toplam yıllık sipariş ve stok tutma maliyetinin en düşük olacağını gösterir; pratikte en yakın koli veya palet katına yuvarlanabilir, çünkü maliyet EOQ civarında çok az değişir. Sipariş aralığı, siparişlerin kaç günde bir verileceğini verir. Sonuç stok tutma maliyeti tahminine duyarlıdır; H'yi gerçekçi belirleyin. Model sabit talep, sabit tedarik süresi ve toplu indirim olmaması varsayımlarına dayanır; güvenlik stoku ve ne zaman sipariş verileceği için yeniden sipariş noktası aracını kullanın.
Nasıl kullanılır?
- Yıllık talebi ve sipariş başına maliyeti girin.
- Stok tutma maliyetini birim başına tutar veya birim maliyetin yüzdesi olarak seçip girin.
- Yıl gün sayısını seçin.
- Hesapla düğmesine basın.
Notlar
EOQ 2 ondalıkla ve ayrıca en yakın tam sayıya yuvarlanmış olarak verilir. Yıllık maliyetler yuvarlanmamış EOQ üzerinden kuruşa HALF_UP ile yuvarlanır. Sipariş aralığı yıl gün sayısıyla ölçeklenir.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
Toplam yıllık sipariş ve stok tutma maliyetini en aza indiren sipariş büyüklüğüdür; √(2DS/H) formülüyle bulunur. Örneğin 1.200 adet talep, 100 TL sipariş maliyeti ve 6 TL tutma maliyetinde EOQ 200 adettir.
Depo, sigorta, fire, bozulma ve stoka bağlanan sermayenin maliyetinin birim başına yıllık toplamıdır. Tutarı doğrudan girebilir ya da birim maliyetin yıllık yüzdesi olarak hesaplatabilirsiniz; yüzdeyi kendi maliyet yapınıza göre belirleyin.
Toplam maliyet eğrisinin en düşük noktasında iki maliyet bileşeni birbirine eşit olur. Örneğin 10.000 adet talepli örnekte ikisi de 3.535,53 TL çıkar.
Pratikte en yakın koli veya palet katına yuvarlanır; toplam maliyet EOQ civarında çok az değişir. Araç hem 2 ondalıklı EOQ'yu hem de tam sayıya yuvarlanmış değeri verir.
Araç toplu alım indirimini, minimum sipariş miktarını ve raf ömrünü modellemez. İndirimli fiyat kademeleri varsa her kademe için toplam maliyeti ayrıca karşılaştırmanız gerekir.
Sıradaki adım
Hesabınıza devam etmek için ilgili araçlar.
- Hesapla
Yeniden Sipariş Noktası ve Emniyet Stoğu Hesaplama
Günlük talep, talep değişkenliği, tedarik süresi ve hizmet düzeyinden emniyet stoğunu ve yeniden sipariş noktasını (ROP) hesaplar.
- Hesapla
Devir Hızları ve Nakit Dönüşüm Süresi Hesaplama (Stok, Alacak, Borç)
Stok, alacak ve borç devir hızlarını ve gün sürelerini (DIO, DSO, DPO) ile nakit dönüşüm süresini hesaplar; işletme sermayesinin ne kadar hızlı döndüğünü gösterir.
- Hesapla
Sabit ve Değişken Gider Ayrıştırma
Giderlerinizi sabit ve değişken olarak toplayın; sabit gider payını görün. Ciro girerseniz katkı payı oranı ve başabaş satış tutarı da hesaplanır.
- Hesapla
Başabaş Noktası (Break-Even) Hesaplama
Sabit maliyet, birim satış fiyatı ve birim değişken maliyetten başabaş noktasını (adet ve ciro), katkı payını ve hedef kâr için gereken satışı hesaplayın.
- Hesapla
Kargo Dahil Ürün Başı Maliyet
Ürün, kargo ve paketleme maliyetini toplayıp ürün adedine bölerek kargo dahil ürün başı maliyeti hesaplar; kargo ve paketlemenin maliyet içindeki payını gösterir.
- Hesapla
Satılan Malın Maliyeti (SMM) Hesaplama ve Brüt Satış Kârı
Dönem başı stok, alışlar, alış iadeleri, alış giderleri ve dönem sonu stoktan satılan malın maliyetini (SMM), brüt satış kârını ve stok devir hızını hesaplar.