Borçluluk Oranları Hesaplama (Borç/Özkaynak, Faiz Karşılama, Net Borç/FAVÖK)
Borç/özkaynak, borç/aktif, özkaynak/aktif, faiz karşılama oranı ve net borç/FAVÖK oranlarını hesaplayarak işletmenin finansal kaldıracını ölçer.
Dikkat edilmesi gerekenler:
- Faiz karşılama ve net borç/FAVÖK oranlarında 0 sonucu "hesaplanamıyor" demektir (payda sıfır veya negatif), "risk yok" demek değildir.
- Finansal borç, ticari borç ve karşılıklar ayrımı sizin girişinize bağlıdır; kalemlerin sınıflandırması modellenmez.
- Uygun oran düzeyleri sektöre göre değişir; araç eşik önermez.
- Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; kredi sözleşmesi finansal taahhütleri için kendi tanımınızı kullanın.
Hesaplama
Sonuç
Değerleri girip Hesapla düğmesine bastığınızda sonuç burada görünür.
Araç hakkında
Borçluluk (kaldıraç) oranları, bir işletmenin faaliyetlerini yabancı kaynakla ne ölçüde finanse ettiğini ve bu borcu taşıma gücünü gösterir. Bu araç bilanço kalemlerinden (toplam borç, özkaynak) ve gelir tablosu kalemlerinden (FVÖK/EBIT, faiz gideri, amortisman) borç/özkaynak, borç/aktif, özkaynak/aktif, faiz karşılama, FAVÖK ve net borç/FAVÖK değerlerini tek seferde hesaplar.
Formüller
- Toplam varlıklar = Toplam borçlar + Özkaynaklar
- Borç / özkaynak = Toplam borçlar / Özkaynaklar
- Borç / aktif (%) = Toplam borçlar / Toplam varlıklar × 100
- Özkaynak / aktif (%) = Özkaynaklar / Toplam varlıklar × 100
- Faiz karşılama = EBIT / Faiz gideri (faiz gideri 0 ise 0 gösterilir)
- FAVÖK = EBIT + Amortisman ve itfa payları
- Net borç = Finansal borçlar − Nakit
- Net borç / FAVÖK = Net borç / FAVÖK (FAVÖK sıfır veya negatifse 0 gösterilir)
Tüm sonuçlar 2 ondalık basamağa, yarım değerler yukarı yuvarlanarak (HALF_UP) hesaplanır. Özkaynak sıfırdan büyük olmalıdır.
Örnek 1: Borç 600.000 TL, özkaynak 400.000 TL, EBIT 150.000 TL, faiz 50.000 TL, amortisman 50.000 TL, finansal borç 450.000 TL ve nakit 50.000 TL ise toplam varlıklar 1.000.000,00 TL, borç/özkaynak 1,50; borç/aktif %60,00; özkaynak/aktif %40,00; faiz karşılama 3,00; FAVÖK 200.000,00 TL; net borç 400.000,00 TL; net borç/FAVÖK 2,00 çıkar.
Örnek 2 (yüksek borç): Borç 900.000 TL, özkaynak 100.000 TL, EBIT −20.000 TL, faiz 40.000 TL, amortisman 30.000 TL, finansal borç 500.000 TL, nakit 10.000 TL ise borç/özkaynak 9,00; borç/aktif %90,00; faiz karşılama −0,50; FAVÖK 10.000,00 TL; net borç 490.000,00 TL; net borç/FAVÖK 49,00 olur.
Sonuç nasıl yorumlanır? Borç/özkaynak ve borç/aktif ne kadar yüksekse işletme o kadar çok yabancı kaynakla finanse ediliyor demektir; özkaynak/aktif ise tamamlayıcıdır ve borç/aktif ile toplamı %100 eder. Faiz karşılama oranı faaliyet kârının faizi kaç kez karşıladığını gösterir; 1'in altı veya negatif değer faaliyet kârının faizi karşılamadığı anlamına gelir. Net borç/FAVÖK, net borcun yıllık FAVÖK ile kabaca kaç yılda kapanabileceğini gösteren bir göstergedir; net borç negatifse işletme net nakit pozisyonundadır. Faiz karşılama veya net borç/FAVÖK için 0 sonucu "hesaplanamadı" demektir, "risk yok" demek değildir. Uygun düzeyler sektöre göre değişir. Tüm finansal oranları bir arada görmek için Finansal Sağlık Analizi aracını da kullanabilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
- Toplam borçları ve özkaynakları girin.
- EBIT, faiz gideri ve amortisman tutarlarını girin.
- İsteğe bağlı olarak finansal borç ve nakit tutarlarını girin (net borç için).
- Hesapla düğmesine basın.
Notlar
Toplam varlıklar borç ile özkaynağın toplamı olarak alınır (bilanço eşitliği). Oranlar 2 ondalığa HALF_UP ile yuvarlanır. Faiz gideri 0 veya FAVÖK sıfır/negatifse ilgili oran 0 gösterilir; bu "hesaplanamadı" anlamına gelir.
Kaynaklar
Sıkça sorulan sorular
Tek doğru değer yoktur; sermaye yoğun sektörlerde yüksek, hizmet sektörlerinde düşük olur. 1'in altı genellikle muhafazakâr yapıyı gösterir. Örneğin 900.000 TL borç ve 100.000 TL özkaynakta oran 9,00 çıkar; bu yüksek kaldıraç demektir.
Faaliyet kârının (EBIT) faiz giderini kaç kez karşıladığını gösterir. 150.000 TL EBIT ve 50.000 TL faizde oran 3,00'dır. 1'in altı veya negatif değer, faaliyet kârının faizi karşılamadığı anlamına gelir.
Borcun faaliyetlerden elde edilen nakit benzeri kazançla kaç yılda ödenebileceğinin kaba bir ölçüsüdür; bankalar finansal taahhütlerde sık kullanır. 400.000 TL net borç ve 200.000 TL FAVÖK için oran 2,00'dir.
Hayır. Faiz karşılama için faiz gideri 0 ise, net borç/FAVÖK için FAVÖK sıfır veya negatifse araç oranı hesaplayamaz ve 0 gösterir. Bu "hesaplanamadı" anlamına gelir, risk olmadığı anlamına gelmez.
Çünkü toplam varlıklar, bu araçta borç ile özkaynağın toplamı olarak alınır (bilanço eşitliği). Örneğin %60 borç/aktif oranının karşılığı %40 özkaynak/aktif oranıdır.
Sıradaki adım
Hesabınıza devam etmek için ilgili araçlar.
- Hesapla
Likidite Oranları Hesaplama (Cari Oran, Asit-Test, Nakit Oranı)
Bilanço kalemlerinizden cari oran, asit-test oranı, nakit oranı ve net işletme sermayesini hesaplar; işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü gösterir.
- Hesapla
Kârlılık Oranları Hesaplama (ROE, ROA, Net Kâr Marjı, DuPont)
Net kâr, satışlar, varlıklar ve özkaynaktan net kâr marjı, ROA, ROE, aktif devir hızı ve özsermaye çarpanını hesaplar; ROE'yi DuPont ile ayrıştırır.
- Hesapla
Devir Hızları ve Nakit Dönüşüm Süresi Hesaplama (Stok, Alacak, Borç)
Stok, alacak ve borç devir hızlarını ve gün sürelerini (DIO, DSO, DPO) ile nakit dönüşüm süresini hesaplar; işletme sermayesinin ne kadar hızlı döndüğünü gösterir.
- Hesapla
Finansman Gider Kısıtlaması Hesaplama
Yabancı kaynakların öz kaynağı aşan kısmına isabet eden finansman giderinden kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) tutarını hesaplayın.
- Hesapla
Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti (WACC) Hesaplama
Özsermaye ve borç değerlerinizi, maliyetlerini ve vergi oranını girerek ağırlıklı ortalama sermaye maliyetini (WACC), sermaye ağırlıklarını ve vergi sonrası borç maliyetini hesaplayın.
- Hesapla
Finansal Sağlık Analizi (Bilanço ve Gelir Tablosu Oran Analizi)
Bilanço ve gelir tablosunun temel kalemlerinden likidite, kârlılık, borçluluk, borç servisi ve verimlilik oranlarını tek ekranda hesaplayıp yorumlamanıza yardım eder.