İçeriğe geç
Miraç Özdemir
Maliyet Muhasebesi

Üretim Maliyeti ve Birim Maliyet Hesaplama (Kapasite Kullanımı ve Atıl Kapasite)

Direkt ilk madde-malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden üretim maliyetini, birim maliyeti, kapasite kullanım oranını ve atıl kapasite maliyetini hesaplar.

Sürüm 1

Dikkat edilmesi gerekenler:

  • Yarı mamul stok değişimi, fire ve yan ürün maliyeti modellenmez; eşdeğer birim hesabı gerekiyorsa sonuçlar yaklaşık kalır.
  • Normal kapasite, birkaç dönemin ortalama beklenen üretimidir; teorik (azami) kapasite girilirse atıl kapasite maliyeti olduğundan yüksek çıkar.
  • Birden fazla ürün üretiliyorsa genel üretim giderlerinin ürünlere dağıtım anahtarını ayrıca belirlemeniz gerekir.
  • Bu araç bilgilendirme amaçlıdır; maliyet muhasebesi kaydı veya vergi incelemesi görüşü yerine geçmez.

Hesaplama

Dönem üretim giderleri

TRY

Üretimde kullanılan hammadde ve malzeme tutarı.

TRY

Üretimde doğrudan çalışanların brüt ücret, SGK işveren payı ve yan giderleri.

TRY

Üretim miktarıyla değişen enerji, sarf malzeme vb. giderler.

TRY

Fabrika kirası, amortisman, sigorta, endirekt işçilik gibi üretim miktarından bağımsız giderler.

Üretim ve kapasite

Dönemde tamamlanan ürün miktarı (adet, kg vb.).

Olağan koşullarda beklenen dönemlik üretim miktarı; bilinmiyorsa boş bırakın.

İlk hesaplamadan sonra değerleri değiştirdiğinizde sonuç otomatik güncellenir.

Sonuç

Değerleri girip Hesapla düğmesine bastığınızda sonuç burada görünür.

Araç hakkında

Üretim maliyeti üç unsurdan oluşur: direkt ilk madde ve malzeme (ürünün içine giren hammadde), direkt işçilik (üretimde doğrudan çalışanların ücret ve yan giderleri) ve genel üretim giderleri (GÜG: enerji, amortisman, bakım, endirekt işçilik gibi doğrudan ürüne izlenemeyen giderler). GÜG'ün bir kısmı üretim miktarıyla değişir (değişken), bir kısmı sabittir.

Sabit GÜG'ün tamamını fiili üretime yüklemek, düşük üretim yapılan dönemde birim maliyeti şişirir. Bu nedenle TMS 2 (Stoklar) sabit genel üretim giderlerinin normal kapasite esas alınarak dağıtılmasını, kullanılmayan (atıl) kapasiteye düşen payın stok maliyetine eklenmeyip dönem gideri yazılmasını öngörür. Tek Düzen Hesap Planı'nda bu tutar "çalışmayan kısım giderleri" olarak izlenir.

Formüller

  • Asal (ilk) maliyet = Direkt ilk madde-malzeme + Direkt işçilik
  • Dönüştürme maliyeti = Direkt işçilik + Genel üretim giderleri
  • Kapasite kullanım oranı = Fiili üretim / Normal kapasite × 100
  • Ürüne yüklenen sabit GÜG = Sabit GÜG × min(1; Fiili üretim / Normal kapasite)
  • Atıl kapasite maliyeti = Sabit GÜG − Ürüne yüklenen sabit GÜG
  • Üretim maliyeti (stoğa alınan) = Direkt malzeme + Direkt işçilik + Değişken GÜG + Ürüne yüklenen sabit GÜG
  • Birim maliyet = Üretim maliyeti / Fiili üretim miktarı

Örnek: 10.000 adetlik normal kapasitesi olan bir tesis dönemde 8.000 adet üretmiştir. Direkt malzeme 400.000 TL, direkt işçilik 200.000 TL, değişken GÜG 40.000 TL ve sabit GÜG 160.000 TL'dir. Kapasite kullanımı %80 olduğundan sabit GÜG'ün 128.000 TL'si ürüne yüklenir, 32.000 TL'si atıl kapasite maliyeti olarak gider yazılır. Üretim maliyeti 768.000 TL, birim maliyet 96 TL'dir. Tüm sabit gider yüklenseydi birim maliyet 100 TL olurdu.

Normal kapasitenin üzerinde üretim yapıldığında sabit GÜG'ün tamamı ürüne yüklenir ve birim maliyet düşer; atıl kapasite maliyeti oluşmaz.

Nasıl kullanılır?

  1. Dönemin direkt ilk madde-malzeme ve direkt işçilik giderlerini girin.
  2. Genel üretim giderlerini değişken ve sabit olarak ayırıp girin (ayrıştırma için Sabit ve Değişken Gider Ayrıştırma aracını kullanabilirsiniz).
  3. Dönemdeki fiili üretim miktarını ve varsa normal kapasiteyi (aynı birimle) girin.
  4. Hesapla düğmesine basın.

Notlar

Tutarlar kuruşa, birim maliyetler 4 ondalığa, oran 2 ondalığa HALF_UP ile yuvarlanır. Normal kapasite girilmezse (0) sabit GÜG'ün tamamı ürüne yüklenir ve kapasite kullanım oranı 0 gösterilir (hesaplanmadı). Yarı mamul (başlangıç ve bitiş) stokları modellenmez; dönemde başlanan ve tamamlanan üretim varsayılır. Toplam maliyet, atıl kapasite gideri dahil dönemin bütün üretim giderleridir.

Kaynaklar

Sıkça sorulan sorular

5 soru

  1. Dönemin üretim maliyeti (direkt malzeme + direkt işçilik + ürüne yüklenen genel üretim gideri) üretilen miktara bölünür. Sabit giderlerin normal kapasiteye göre yüklenmesi, düşük üretim dönemlerinde birim maliyetin yapay olarak artmasını önler.

Sıradaki adım

Hesabınıza devam etmek için ilgili araçlar.

Maliyet Muhasebesi kategorisindeki tüm araçlar