İçeriğe geç
Miraç Özdemir
Yüzde & Değişim

Kümülatif Enflasyon Hesaplama (Aylık Oranlardan Toplam Enflasyon)

1–12 aylık enflasyon oranını bileşik olarak birleştirir; kümülatif enflasyonu, ortalama aylık ve yıllıklandırılmış oranı ve tutarın enflasyonla güncellenmiş değerini hesaplar.

Sürüm 2

Dikkat edilmesi gerekenler:

  • Resmî kümülatif enflasyon TÜİK endeks değerlerinden hesaplanır; aylık oranlar yuvarlanmış yayımlandığı için sonuç resmî rakamdan birkaç binde bir farklı olabilir.
  • Kira artış tavanı, yeniden değerleme oranı ve vergi güncellemeleri farklı endeks ve dönemlere dayanabilir; resmî işlemlerde ilgili kurumun açıkladığı oranı kullanın.
  • Yıllıklandırılmış oran, son ayların hızının bir yıl süreceği varsayımına dayanan bir projeksiyondur, tahmin değildir.

Hesaplama

Dönem

Hesaba katılacak ay sayısı (1–12). Yalnızca ilk bu kadar ayın oranı kullanılır.

TRY

Dönem başındaki bir tutar; enflasyonla güncellenmiş karşılığı ve alım gücü hesaplanır.

Aylık enflasyon oranları

Dönemin ilk ayının aylık değişim oranı (ör. TÜİK aylık TÜFE değişimi). Negatif olabilir.

Dönemin 2. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 3. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 4. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 5. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 6. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 7. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 8. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 9. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 10. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 11. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

Dönemin 12. ayının aylık değişim oranı; ay sayısının dışında kalan aylar hesaba katılmaz.

İlk hesaplamadan sonra değerleri değiştirdiğinizde sonuç otomatik güncellenir.

Sonuç

Değerleri girip Hesapla düğmesine bastığınızda sonuç burada görünür.

Araç hakkında

Aylık enflasyon oranlarını toplamak kümülatif enflasyonu vermez; çünkü her ayın artışı bir önceki ayın artmış fiyatları üzerine gelir. Doğru yöntem oranları bileşik olarak çarpmaktır. Maaş zammı, kira artışı veya alacak güncellemesi yaparken "son altı ayda toplam ne kadar enflasyon oldu?" sorusunun cevabı bu hesaptır.

Formüller

Aylık oranlar a₁, a₂, …, aₙ (%) ve n ay sayısı olmak üzere:

  • Bileşik çarpan = (1 + a₁/100) × (1 + a₂/100) × … × (1 + aₙ/100)
  • Kümülatif enflasyon (%) = (çarpan − 1) × 100
  • Ortalama aylık enflasyon (%) = (çarpan^(1/n) − 1) × 100 (geometrik ortalama)
  • Yıllıklandırılmış enflasyon (%) = (çarpan^(12/n) − 1) × 100
  • Enflasyonla güncellenmiş tutar = tutar × çarpan; alım gücü = tutar ÷ çarpan
  • Alım gücü kaybı (%) = (1 − 1 ÷ çarpan) × 100

Örnek

Üç ayın aylık oranları %2,5, %3 ve %1,5 olsun. Basit toplam %7 eder; oysa doğru hesap 1,025 × 1,03 × 1,015 = 1,0716 → %7,16 kümülatif enflasyondur. Ortalama aylık enflasyon 1,0716^(1/3) − 1 = %2,33; bu hız bir yıl sürseydi yıllık enflasyon %31,86 olurdu.

Sonuç nasıl yorumlanır?

Kümülatif oran, dönem başındaki bir fiyatın dönem sonunda ne kadar arttığını gösterir: 10.000 TL'lik bir sepet %42,11 kümülatif enflasyonla 14.211,43 TL'ye çıkar; aynı 10.000 TL dönem sonunda dönem başındaki 7.036,59 TL'lik alım gücüne düşer. TÜİK'in açıkladığı "yıllık enflasyon" son 12 ayın aylık değişimlerinin bileşik sonucudur; 12 ayı girerek bunu doğrulayabilirsiniz (endeks yuvarlamaları nedeniyle küçük farklar olabilir). Maaşınızın enflasyona göre değişimini görmek için enflasyona göre maaş aracını kullanın.

Nasıl kullanılır?

  1. Hesaba katılacak ay sayısını seçin (1–12).
  2. Her ayın enflasyon oranını sırayla girin (ör. TÜİK'in açıkladığı aylık TÜFE değişimi); negatif değer girebilirsiniz.
  3. İsterseniz bir tutar girin; dönem sonundaki karşılığı ve alım gücü hesaplanır.
  4. Kümülatif, ortalama aylık ve yıllıklandırılmış oranları okuyun.

Notlar

Yalnızca ilk "ay sayısı" kadar ay kullanılır; sonraki alanlara girilen değerler yok sayılır. Sıfır girilen ay %0 kabul edilir. Ortalama aylık oran geometrik ortalamadır. Oranlar ve tutarlar 2 ondalık basamağa yarım yukarı yuvarlanır; ara çarpımlar yuvarlanmaz.

Kaynaklar

Sıkça sorulan sorular

4 soru

  1. Her ayın artışı bir önceki ay artmış fiyatlar üzerine gelir. %2,5, %3 ve %1,5'lik üç ayın toplamı %7 eder; bileşik hesap ise 1,025 × 1,03 × 1,015 − 1 = %7,16 verir. Oranlar yükseldikçe aradaki fark büyür.

Sıradaki adım

Hesabınıza devam etmek için ilgili araçlar.

  • Enflasyona Göre Maaş ve Reel Maaş Hesaplama

    Eski ve yeni maaşınızı enflasyon oranı veya TÜFE endeksiyle karşılaştırarak reel zammı, enflasyona göre olması gereken maaşı, maaşın satın alma gücünü ve hedef reel artışa göre hedef maaşı hesaplayın.

    Hesapla

  • Yüzde ve Değişim Hesaplama

    Bir sayının yüzdesini, iki sayı arasındaki yüzde oranını ve değişimini, sayıyı yüzde kadar artırıp azaltmayı ve tersine yüzdeyi (bütünü bulma) tek formda hesaplayın.

    Hesapla
Yüzde & Değişim kategorisindeki tüm araçlar